Wat verandert een aanbouw aan het licht in de bestaande kamer en hoe vang ik dat op?
Een aanbouw achter de woning neemt het daglicht weg dat vroeger via de achtergevel de oude kamer inkwam, en hoe dieper de aanbouw is, hoe donkerder die hoek wordt. Een lichtstraat in het nieuwe dak tegen de oude gevel, een ruimere doorgang tussen oud en nieuw, of een hogere puibreedte in de aanbouw zelf brengt het grootste deel van dat licht terug.
Waarom wordt de oude kamer donkerder en niet de nieuwe ruimte?
De oude kamer verliest zijn lichtbron, terwijl de nieuwe ruimte zijn eigen ramen krijgt. Vroeger kwam het daglicht in de achterkamer via de achtergevel naar binnen; zodra daar een aanbouw tegenaan komt, valt dat licht in de nieuwe ruimte en niet meer in de oude.
Wat er dan overblijft, is het licht dat via de tussenmuur of de doorgang van de nieuwe naar de oude kamer reist, en dat is altijd minder dan een raam rechtstreeks op de tuin. Hoe smaller die doorgang, hoe sterker dat verschil te merken is, vooral in de wintermaanden.
Bij een uitbouw over de volle breedte is dit effect het grootst, omdat de hele oude achtergevel verdwijnt. Bij een aanbouw die maar een deel van de gevel beslaat, blijft er naast de doorgang nog een stuk van de oude gevel met een eigen raam over, en dat scheelt in de praktijk veel.
Wat doet de diepte van de aanbouw met het lichtverlies?
Hoe dieper de aanbouw, hoe verder het buitenlicht van de oude kamer af komt te staan, en hoe zwakker het daar binnenkomt. Een aanbouw van twee meter diep laat nog veel licht doorschijnen naar de oude kamer; een aanbouw van vijf of zes meter diep laat in de verste hoek van die kamer nauwelijks nog daglicht over.
Dat is een van de afwegingen die meespeelt bij de keuze tussen een aanbouw of een uitbouw, naast de breedte: niet alleen hoeveel ruimte u wint, maar ook hoeveel licht de kamer erachter verliest. Een dieper ontwerp vraagt daarom vaker om een aanvullende lichtvoorziening dan een ondiep ontwerp.
Ook de oriëntatie telt mee. Een aanbouw aan de noordkant van de woning neemt minder direct licht weg dan een aanbouw op het zuiden, simpelweg omdat de zon daar minder laag en minder fel door de oude gevel naar binnen viel.
Welke voorzieningen brengen het licht terug?
Een lichtstraat in het dak van de aanbouw, vlak tegen de oude gevel geplaatst, brengt licht terug precies op de plek waar het verdween en werkt vooral goed bij een uitbouw over de volle breedte. Hij staat los van de ramen in de nieuwe ruimte en voegt licht toe boven de doorgang zelf.
Een tweede route is een ruime, hoge doorgang tussen oud en nieuw in plaats van een smalle deuropening: hoeveel licht er doorheen komt, hangt rechtstreeks samen met de breedte en de hoogte van die opening. Een glazen tussendeur of een vast glasvlak boven de doorgang helpt zonder dat de ruimtes optisch samenvallen.
Een derde route zit in de aanbouw zelf: een ruimere puibreedte en een hoger kozijn laten meer licht binnen, dat vervolgens ook een stuk verder de oude kamer in reikt. Een lichte vloer- en wandafwerking in beide ruimtes versterkt dat effect zonder dat er iets extra's gebouwd hoeft te worden.
Op welk moment in de bouw hoort deze keuze te vallen?
Deze keuze hoort bij de uitwerking te vallen, ruim voor de start op de bouwplaats, omdat een lichtstraat en een bredere doorgang invloed hebben op de constructieberekening. Een opening in een dragende muur of een sparing in een dak is iets anders dan een gewone doorgang en moet als zodanig worden doorgerekend.
Wordt de keuze pas tijdens de bouw gemaakt, dan is de kans groot dat de tussenmuur al gesloten is of dat het dakvlak al ligt, en dan wordt een aanpassing meerwerk in plaats van een post die gewoon in de tekening stond. Bespreek het lichtplan daarom bij de opname en niet tijdens de afbouw.
Wat helpt, is om voor de start een dag mee te lopen door het huidige huis en op te schrijven waar het nu al donker aanvoelt. Die plekken zijn na de aanbouw vrijwel altijd de plekken die extra aandacht nodig hebben, en dat is precies waar een lichtstraat of een bredere doorgang het verschil maakt.
Veelgestelde vragen
Helpt een lichtere kleur op de muren echt tegen het lichtverlies?
Een lichte kleur weerkaatst meer van het licht dat er wel binnenkomt en maakt een kamer optisch ruimer, maar hij voegt geen daglicht toe. Voor een kamer die door de aanbouw structureel donkerder wordt, is dat een aanvulling op een lichtvoorziening en geen vervanging ervan.
Kan ik de tussenmuur tussen de oude en de nieuwe kamer helemaal weghalen?
Dat kan als de muur niet dragend is, of na een constructieberekening voor een doorbraak. Let wel op dat een open verbinding het lichtprobleem verplaatst in plaats van oplost: het licht van de aanbouw verlicht dan de hele ruimte, maar de verste hoek van de oude kamer blijft de verste hoek.
Is een noordgerichte aanbouw beter voor het licht in de oude kamer?
Voor de oude kamer maakt de richting van de aanbouw weinig verschil, omdat die kamer sowieso zijn rechtstreekse lichtbron kwijtraakt. Voor de nieuwe ruimte zelf geeft het zuiden meer directe zon en het noorden een gelijkmatiger licht gedurende de dag.