Wat is een bouwmelding onder de Wet kwaliteitsborging en wanneer geldt die?
De bouwmelding is de meldingsplicht uit de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, sinds 1 januari 2024 van kracht voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, waarbij een onafhankelijke kwaliteitsborger de bouw beoordeelt in plaats van de gemeente vooraf. Een aanbouw aan een bestaande woning is een verbouwing en valt op dit moment doorgaans buiten die meldingsplicht.
Waarom bestaat de bouwmelding naast de omgevingsvergunning?
Omdat de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen de technische controle van een deel van de bouw uit handen van de gemeente heeft gehaald. Voor bouwwerken in gevolgklasse 1, het laagste risiconiveau, toetst niet langer de gemeente vooraf of het plan aan de bouwtechnische eisen voldoet, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger die tijdens de bouw controleert.
De bouwmelding is de stap waarmee dat traject start: de eigenaar meldt uiterlijk vier weken voor de start van de bouw bij de gemeente dat er een kwaliteitsborger is aangesteld, met een risicobeoordeling en een borgingsplan erbij. Zonder die melding mag de bouw niet beginnen.
Dit stelsel staat los van de ruimtelijke toets. Of het plan past binnen het omgevingsplan en, waar van toepassing, of er een omgevingsvergunning nodig is, blijft een aparte vraag die de gemeente wel beoordeelt.
Welke bouwwerken vallen onder gevolgklasse 1?
In de kern gaat het om nieuwbouw met een beperkt risico bij falen: grondgebonden eengezinswoningen, en kleinere op zichzelf staande bouwwerken zoals een vrijstaande fietsenstalling. Het gaat om nieuw op te richten bouwwerken, niet om een uitbreiding van een bestaand gebouw.
Een aanbouw aan een bestaande woning wijzigt een bouwwerk dat er al staat, en dat maakt haar in de systematiek een verbouwing en geen nieuwbouw. Op dit moment valt een verbouwing, ook een vergunningplichtige, doorgaans nog buiten de bouwmelding van de Wkb.
Dat kan in de toekomst uitbreiden naar meer categorieën en naar verbouw, want de wet is nadrukkelijk in fasen ingevoerd. Wat voor uw eigen plan geldt op het moment van aanvragen, bevestigt de gemeente bij de vergunningcheck.
Hoe wordt een aanbouw dan technisch getoetst?
Via de omgevingsvergunning zelf. Is uw aanbouw vergunningplichtig, dan beoordeelt de gemeente bij de aanvraag of het plan voldoet aan de technische eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving, zoals constructieve veiligheid, brandveiligheid en energieprestatie. Die toets loopt mee in de acht weken van de reguliere procedure.
Is de aanbouw vergunningsvrij, dan vervalt de toets vooraf, maar niet de eisen zelf. De technische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving blijven gelden, en de eigenaar is er zelf verantwoordelijk voor dat het bouwwerk eraan voldoet, ook zonder dat iemand het vooraf heeft nagekeken.
Wat dat in de praktijk betekent, is dat de constructieberekening er hoort te zijn ongeacht of er een vergunning nodig is. Bij een vergunningplichtig plan beoordeelt de gemeente hem, bij een vergunningsvrij plan blijft hij de verantwoordelijkheid van de eigenaar en de bouwer samen.
Wat merkt u er in de praktijk van?
Voor de meeste aanbouwen weinig, zolang de gemeentelijke toets via de vergunning blijft lopen. De bouwmelding is een aandachtspunt vooral bij een nieuw hoofdgebouw op hetzelfde perceel, zoals een vrijstaand bijgebouw dat als zelfstandige nieuwbouw wordt aangemerkt in plaats van als uitbreiding van de bestaande woning.
Twijfelt u of uw plan als verbouwing of als nieuwbouw wordt gezien, vraag dat dan na bij de gemeente voordat er een aannemer wordt ingepland. Het onderscheid bepaalt niet alleen de meldingsplicht maar ook welke instantie de technische kwaliteit uiteindelijk beoordeelt.
Wat in elk geval niet verandert, is de aansprakelijkheid van de bouwer voor het geleverde werk. Die loopt via de aannemingsovereenkomst en staat los van de vraag of er een kwaliteitsborger of de gemeente heeft getoetst.
Veelgestelde vragen
Moet ik zelf een kwaliteitsborger regelen?
Alleen als uw plan onder de bouwmelding van de Wet kwaliteitsborging valt, en dat is bij een aanbouw op dit moment doorgaans niet het geval. Valt uw plan er wel onder, dan regelt u de kwaliteitsborger als eigenaar, meestal in overleg met de aannemer.
Verandert de Wkb iets aan de vergunningplicht zelf?
Nee. De vraag of er een omgevingsvergunning nodig is, volgt uit de ruimtelijke regels van het omgevingsplan en de landelijke vrijstelling, en staat los van de Wet kwaliteitsborging. De Wkb regelt alleen wie de technische kwaliteit van gevolgklasse 1 beoordeelt.
Geldt de Wkb ook voor een dakopbouw?
Een dakopbouw wijzigt een bestaand gebouw en is daarmee een verbouwing, net als een aanbouw. Ook daarvoor geldt op dit moment de gemeentelijke toets via de vergunning, niet de bouwmelding van gevolgklasse 1.